Sibirya’da 5500 yıllık veba varyantı keşfedildi. Genetik analizler, Yersinia pestis bakterisinin erken dönemde toplulukları yok edebilecek güçte olduğunu gösterdi.
Oxford ve Kopenhag üniversitelerinden araştırmacılar, Sibirya’daki Baykal Gölü çevresinde yaptıkları kazılarda 5 bin 500 yıl öncesine ait bir veba varyantı tespit etti. Bu bulgu, vebaya neden olan ‘Yersinia pestis’ bakterisinin evrimsel geçmişine dair önemli bilgiler sunuyor.
Geç Neolitik döneme ait dört mezarlıkta incelenen avcı-toplayıcı toplulukların genetik haritası, bölgede erken bir veba salgınının yaşandığını ortaya koydu. Bu salgının, bakterinin pire yoluyla bulaşma yeteneğini kazanmasından önce gerçekleştiği belirlendi.
Bölgedeki mezarlıklarda erken dönemde yüksek oranda çocuk ölümleri gözlemleniyordu. İncelenen kalıntıların yüzde 65 ila 75’inin 15 yaş altı bireylere ait olması, arkeologlar için uzun süredir devam eden bir gizemdi.
Yapılan DNA analizleri, test edilen 46 bireyden 18’inin yüksek oranda veba bakterisi taşıdığını doğruladı. Aynı dönemde ve yan yana gömülen aile üyelerindeki bu yoğunluk, kitlesel bir salgının ölümlerin nedeni olduğunu kesinleştirdi.
Karbon tarihlendirme yöntemleri, Sibirya’daki veba salgınlarının yüzlerce yıl arayla iki farklı dalga halinde yaşandığını gösterdi. İlk dalga 5 bin 500 ila 5 bin 300 yıl önce, ikinci dalga ise yaklaşık 5 bin yıl önce etkili oldu.
Uzmanlar, hayvanlardan insanlara geçen hastalıkların günümüzdeki önemine dikkat çekerek, evrimsel sürecin anlaşılmasının modern tıp için kritik olduğunu vurguluyor. Kemirgenlerin bu salgınlarda potansiyel bir rezervuar olduğu düşünülüyor.
Daha önceki çalışmalarda İsveç ve Letonya’daki eski insan kalıntılarında da veba bakterisine rastlanmıştı. Ancak bu son genetik incelemeler, bakterinin erken evrelerinde bile insanları hızla öldürebilecek güce sahip olduğunu kanıtladı.
Yorum Yap