Türkiye’deki .tr uzantılı alan adı sayısı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu verilerine göre 1,3 milyonu aştı. TRABİS’in devreye girmesiyle büyük artış yaşandı.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) verilerine göre, Türkiye’deki aktif .tr uzantılı alan adı sayısı 1,3 milyona yükseldi. Bu önemli artış, 14 Eylül 2022 tarihinde faaliyete geçen Türkiye Alan Adları Sistemi (TRABİS) ile gerçekleşen yeni tahsisler sonucunda kaydedildi. TRABİS öncesinde Türkiye’de yaklaşık 460 bin aktif alan adı bulunmaktaydı.
Türkiye’de .tr alan adları yönetimi, 1991 yılından itibaren Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) tarafından yürütüldü. 2008 yılında çıkarılan 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, internet alan adlarının tahsis yetkisini Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na devretti.
Bakanlık, 7 Kasım 2010 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan İnternet Alan Adları Yönetmeliği ile bu yetkiyi Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) devretti. Bu yönetmelik, .tr uzantılı alan adlarının tahsisine ilişkin iş ve işlemlerin yürütülmesini BTK’ye görev olarak atadı.
BTK, bu görev kapsamında 14 Eylül 2022’de Türkiye Alan Adları Sistemi’ni (TRABİS) hayata geçirdi. Sistem, 10 Haziran 2023’te Resmi Gazete’de yayımlanan İnternet Alan Adları Tebliği’ndeki değişikliklerle güncellendi ve .a.tr yapısındaki alan adlarının ilk tahsis usul ve esasları belirlendi.
Tahsis işlemlerinde kamu kurum ve kuruluşları ile sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait kuruluşların mevcut alan adlarına öncelik tanınıyor. Ayrıca, “gov.tr, edu.tr, tsk.tr, bel.tr ve k12.tr” gibi kritik alan adları ücretsiz olarak tahsis ediliyor.
TRABİS kayıtlarında en büyük payı 988 bin 743 adet ile “com.tr” uzantılı internet siteleri oluşturuyor. Bunu 180 bin 62 adet ile doğrudan “.tr” uzantısı, 29 bin 974 ile “org.tr” ve 27 bin 386 ile “net.tr” uzantıları takip ediyor.
Ayrıca “.web”, “.av”, “.bel”, “.edu” gibi çeşitli mesleki ve kurumsal alan adları da sistemde yer alıyor. Bu alan adlarını kullanan internet sitelerinin yüzde 81,2’si Türkiye’de barındırılırken, yüzde 6’sı Almanya’da, yüzde 5,3’ü ABD’de ve yüzde 2,1’i Fransa’da bulunuyor.
Hollanda yüzde 1,6, Kanada yüzde 0,9 ve İngiltere yüzde 0,7 oranında barındırma hizmeti sunuyor. Kalan yüzde 2,2’lik kısım ise diğer ülkelerde yer alıyor.
İnternet Alan Adları Yönetmeliği kapsamında Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması (UÇM) oluşturuldu. Bu mekanizma, .tr uzantılı alan adlarıyla ilgili anlaşmazlıkların hızlı, etkin ve adil bir şekilde çözülmesini hedefliyor.
TR Alan Adları Uyuşmazlık Çözüm Merkezi, tahsis, kullanım veya ihlal kaynaklı anlaşmazlıklarda alternatif çözüm yolları sunuyor. Bilgi Teknolojileri ve İnternet Güvenliği Derneği (BTİDER), İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC) ve TOBBUYUM Arabuluculuk ve Uyuşmazlık Çözüm Merkezi bu kapsamda hizmet veriyor.
Bu merkezler, tarafların mahkemeye gitmeden uyuşmazlıklarını çözmelerine olanak tanıyor.
Yorum Yap