ABD ve İran arasındaki iki haftalık ateşkes, küresel enerji piyasalarında petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarını sert düşürdü. Ancak piyasada belirsizlik sürüyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın 8 Nisan’da duyurduğu iki haftalık geçici ateşkes kararı, Orta Doğu’daki gerilimi azaltma beklentisiyle küresel enerji piyasalarını hareketlendirdi. Hürmüz Boğazı’nın açılması şartıyla İran ile varılan anlaşma sonrası petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarında sert düşüşler yaşandı.
Bu gelişmeyle birlikte, Brent petrolün varil fiyatı 8 Nisan’da 100 doların altına inerken, doğal gaz ve kömür kontratları da önemli gerilemeler kaydetti. Ancak fiyatlar, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik 28 Şubat’ta başlattığı saldırılar öncesi döneme göre hala yüksek seyrediyor.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından İran’ın misillemeleriyle başlayan süreç, bölgede tansiyonu yükseltmişti. ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan saat 01.30 sularında ateşkesi kabul ettiğini kamuoyuna duyurdu.
Trump, Hürmüz Boğazı’nın açılması şartıyla iki haftalık ateşkesi onayladıklarını ve İran’dan gelen 10 maddelik teklifin müzakereler için uygulanabilir bir zemin oluşturduğunu belirtti. İran yönetimi de kendilerine yönelik saldırıların durması halinde saldırılarını sonlandıracağını açıkladı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran silahlı kuvvetleriyle koordinasyon içinde Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin iki hafta boyunca sağlanabileceğini bildirdi.
Uluslararası referans Brent türü ham petrolün vadeli varil fiyatı, saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat’ta 72,48 dolardan kapanmıştı. 8 Nisan’da 100 doların altına inen Brent petrol, 10 Nisan’da günü yüzde 0,7 azalışla 95,2 dolardan tamamladı. Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise aynı tarihte 96,57 dolardan alıcı buldu.
Ancak Brent petrolün vadeli varil fiyatı, 10 Nisan itibarıyla saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 31,3 daha yüksek kaldı. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıkların küresel tedarike etkisini göz önüne alarak, bu yıl için ortalama petrol fiyatı tahminini 96 dolara yükselttiğini öngörüyor.
Petrol sahaları ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminallerindeki hasarlar ile boğazdaki kesintiler, küresel enerji tedarikinde önemli aksamalara yol açmıştı. Katar’ın Ras Laffan tesislerindeki üretimi durdurması, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileme riski taşımıştı.
Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF’de işlem gören mayıs vadeli kontratları, jeopolitik risklerle 2 Mart’ta yüzde 37,2 artışla 43,23 avroya yükselmişti. Avrupa gaz fiyatları, ateşkes duyurusu sonrası 8 Nisan’da 7 Nisan’daki kapanışa göre yüzde 17,5 gerileyerek güne 43,9 avroyla başladı.
Mayıs vadeli gaz kontratları 10 Nisan Cuma günü önceki güne göre yüzde 5,5 azalarak 43,63 dolardan işlem gördü. Buna karşın, saldırı öncesi döneme kıyasla doğal gaz fiyatlarında yüzde 38,4’lük bir artış yaşanmaya devam ediyor.
Kömür piyasasında da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları süresince fiyatlar yükselmiş, elektrik üretiminde kömüre yönelim artmıştı. Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, 20 Mart’ta 146,5 dolara çıkarak en yüksek kapanışını yapmıştı.
Geçici ateşkes kararı sonrası ton başına kömür fiyatları, 10 Nisan’da haftayı 134,9 dolardan tamamladı. Bu seviye, saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 13,8’lik bir artışı temsil ediyor.
Ateşkese rağmen İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının sürmesi ve İran’ın ateşkes ihlali açıklamaları, piyasalardaki belirsizliği koruyor. Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerinin beklenen seviyenin altında kalması da küresel enerji piyasalarında etkisini sürdürüyor.
Yorum Yap