Ticaret Bakanı Bolat, kritik ham maddelerin stratejik varlıklar olduğunu ve ihracat kısıtlamalarının küresel ticareti olumsuz etkilediğini belirtti. Enerji dönüşümü ve ileri teknolojiler için bu maddelerin önemine dikkat çekti.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütünün (OECD) düzenlediği OECD Kritik Mineraller Forumu’nda yaptığı konuşmada, kritik ham maddelerin artık sadece birer emtia olmadığını, stratejik varlıklar olduğunu ve enerji dönüşümü için vazgeçilmezliğini belirtti. Bolat, bu materyallere güvenli erişimin giderek daha belirsiz hale geldiğini ifade etti.
Konuşmasında OECD’nin Kritik Hammaddelere İlişkin İhracat Kısıtlamaları Envanteri’nin 2026 yılı tanıtım programına da katılan Bakan Bolat, kritik ham maddelere yönelik ihracat kısıtlamalarının 2009’dan bu yana 5 kat arttığını söyledi. 2022-2024 yılları arasında küresel kritik ham madde ticaretinin yaklaşık yüzde 16’sının ihracat kısıtlamalarından etkilendiğini aktaran Bolat, bazı minerallerde bu oranın çok daha yüksek olduğunu kaydetti. Kobalt ve manganez ihracatının yaklaşık yüzde 70’inin, grafit ihracatının neredeyse yarısının ve nadir toprak elementlerinin ise yüzde 45’inin bu kısıtlamalardan etkilendiğini bildirdi.
Bakan Bolat, uygulanan önlemlerin türünde de değişim görüldüğünü, ihracat vergileri ve lisans zorunluluklarının yaygın araçlar olmaya devam ettiğini, ancak daha kısıtlayıcı önlemlerin de giderek arttığını vurguladı. Bu eğilimlerin ciddi sonuçları olduğunu belirten Bolat, kısıtlamaların küresel arzı daralttığını, fiyat oynaklığını artırdığını ve tedarik zinciri dayanıklılığını zayıflattığını ifade etti. Bu durumun, uygulayan ülkelerin iç politika hedeflerine hizmet edebilse de küresel ölçekte olumsuz yan etkilere yol açtığını dile getirdi.
OECD Envanteri’nin şeffaflığı güçlendiren ve kanıta dayalı politika tepkilerini destekleyen küresel bir kamu malı olduğunu belirten Bolat, Türkiye olarak açık ve kurallara dayalı ticarete büyük önem verdiklerini söyledi. Kritik ham maddeler konusunda dengeli yaklaşımlara ihtiyaç duyulduğuna inandıklarını belirten Bolat, meşru ulusal çıkarların korunmasıyla birlikte küresel tedarik zincirlerinin istikrarının da muhafaza edilmesi gerektiğini vurguladı. Türk ekonomisinin dış ticarete dayalı olduğunu ve toplam mal ve hizmet ticaret hacminin 820 milyar dolar olduğunu sözlerine ekledi.
Bolat, enerji ürünleri, girdiler ve ham madde ihtiyaçları için güvenli ve istikrarlı tedarik zincirlerinin önemini vurgulayarak, uluslararası ticaretle ilgili tüm alanlarda işbirliğinin artırılmasına önem verdiklerini belirtti. Dünyanın siyasi, askeri ve ticaret alanlarında büyük sıkıntılar yaşadığı bir dönemde OECD’nin uluslararası politikaları belirleme ve koordinasyonda artan bir role sahip olduğunu ifade etti. Yeşil ve dijital ekonomiye geçişte kritik madenlere büyük ihtiyaç duyulduğunu, yenilenebilir enerji, ileri teknolojiler, imalat sektörü ve yapay zeka gibi alanlarda kritik madenlerin rolünün arttığını söyledi.
Son iki yılda ülkelerin kritik madenler ihracatında giderek daha fazla engel çıkardığını gözlemlediklerini belirten Bolat, milli menfaatleri korurken komşu ve dünya ülkelerinin ekonomilerine zarar verecek uygulamalardan kaçınılması gerektiğini vurguladı. Bu ham madde zengini az gelişmiş ülkelerin, geçmişteki doğal maden ve ham madde zenginliklerinin kendilerine refah getirmediği bir dönemi yeniden yaşamamaları gerektiğini belirten Bolat, bu ülkelerin madenleri işleyerek ekonomilerini katma değerle geliştirmeleri çağrısında bulundu.
Yorum Yap