Ziraat öğrencisi Seyid Ahmed Topbaş, tek fotoğrafla bitki hastalığı teşhisi yapan ve çevrimdışı çalışan yapay zeka geliştirdi. Sistem Cezayir hükümetinden talep gördü.
Akşehirli ziraat öğrencisi Seyid Ahmed Topbaş, tek bir fotoğrafla bitki hastalıklarını teşhis eden ve akıllı reçeteleme sunan yapay zeka sistemini geliştirdi. Tamamen çevrimdışı çalışabilen bu teknoloji, çiftçilerin yanlış ilaç maliyetlerinden ve ürün kayıplarından korunmasını hedefliyor. Geliştirilen sistem, Cezayir hükümetinin de dikkatini çekti ve uluslararası alanda talep gördü.
Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü öğrencisi Topbaş, hazır yapay zeka modelleri yerine kendi özgün mimarilerini geliştirdiğini belirtti. Ailesinin çiftçi olmasından ilham aldığını ifade eden Topbaş, tarımdaki teşhis zorluklarına çözüm bulmak amacıyla projeye başladığını söyledi. Geçen yıl buğday tarlasındaki bir hastalık için çağırdığı 5 farklı ziraat mühendisinin farklı teşhisler koyması, yanlış ilaç kullanımı ve maliyetlerin yüksekliği projeyi tetikledi.
Topbaş, kırsal bölgelerde internet erişiminin yetersizliğini göz önünde bulundurarak, ortağıyla birlikte tamamen çevrimdışı (offline) çalışabilen bir sistem geliştirdi. “EDGE Computing Tabanlı İnternetten Bağımsız Bitki Hastalık Teşhis ve Akıllı Reçeteleme Sistemi” adını verdikleri bu teknoloji, yapay zeka ve derin öğrenme prensiplerine dayanıyor.
Sistem, 2 yapay zeka ve 1 fenoloji motorunu senkronize kullanarak çalışıyor. Fenoloji motoru anlık ve geçmiş meteoroloji verilerini analiz ediyor. Çiftçiler, tarlada gördükleri bir hastalığın fotoğrafını sisteme yüklediğinde, GPS verileriyle konum doğrulanıyor ve bölgedeki iklim verileriyle ilişkilendiriliyor. Tek bir fotoğraftan katmanlı 3 farklı analiz görseli üreten model, bitkinin yapısına göre hastalığın nerede başlayabileceğini tespit ediyor. Bu veriler, cihazın kendi işlemcisi üzerinde (Edge Computing) 15-30 saniye içinde işlenerek hastalık tahmini tamamlanıyor.
Geliştirilen sistem, organik tarım yapanlara biyolojik, endüstriyel tarımcılara ise kimyasal çözüm önerileri sunuyor. Öneriler ticari ilaç markası yerine doğrudan bilimsel etken maddeye odaklanıyor. Sistem güncellemeleri kolaylıkla yapılabiliyor ve internet kullanımını minimumda tutuyor.
Projenin Ar-Ge aşamasında kullanılan küresel hazır modellerin tarımsal sahada yüzde 5 ile 60 arasında doğruluk payı sunduğunu belirten Topbaş, bu oranın tarım sektörü için yetersiz ve riskli olduğunu vurguladı. Bu nedenle kendi yapay zeka modellerini sıfırdan geliştirdiklerini ve sadece buğdayda yüzde 96,82’lik bir doğruluk başarısı elde ettiklerini açıkladı.
Topbaş, buğday ürünü için veri tabanına 14 bin 956 doğrulanmış fotoğraf yükleyerek yapay zekayı eğittiklerini belirtti. Hedeflerinin yüzde 100 kusursuz sonuç almak olduğunu söyleyen Topbaş, mısır ürünü için 80 ila 100 bin arasında fotoğrafın sisteme işlenmesiyle tam isabet sağlanacağını ekledi. Ayçiçeği ürününde etiketleme aşamasında olduklarını ifade eden Topbaş, öz sermaye kısıtlılığı nedeniyle temkinli ilerlediklerini ancak güçlü bir yatırım desteğiyle süreçleri hızlandırabileceklerini dile getirdi. Veri optimizasyonuna devam ederek hata payını tamamen ortadan kaldırmayı amaçladıklarını belirtti.
Geliştirilen modelin patentinin alındığını ve sadece mobil uygulama ile sınırlı kalmayıp drone ve traktörlere de entegre edilebilecek esneklikte olduğunu vurgulayan Topbaş, bu sayede çiftçinin gözle göremediği erken aşamadaki hastalıkların tespit edilebileceğini söyledi.
Teknoloji, uluslararası alanda da ilgi görmeye başladı. ABD’deki akademisyenlerle iletişim halinde olan Topbaş, Afrika’dan gelen heyetlere zeytin bitkisiyle ilgili bilgi verdi. Şu an sistemde zeytin olmasa da iş birlikleriyle bu bitkinin de modele hızla öğretilebileceğini belirtti. Çevresel faktörlerin (örneğin Afrika’daki çöl tozu) yapay zekaya doğru şekilde öğretilmesinin önemine değindi. Bu doğrultuda Cezayir hükümeti yetkilileriyle resmi görüşmeler gerçekleştirildiğini ve bölge tarım sahalarına sistemin uyarlanması için bir çalışma takvimi planlandığını açıkladı. Bölgeye ait verilerin yüklenmesiyle sistemin küresel ölçekte sonuç almaya başlayacağı öngörülüyor.
Yorum Yap